بررسی کارمزد شبکه اتریوم؛ معرفی بهترین راهکارها برای کاهش هزینه‌ها

یک تراکنش ساده در شبکه اتریوم در سال گذشته می‌توانست ۵۰ دلار یا بیشتر کارمزد داشته باشد. اما امروز همان تراکنش تنها چند سنت هزینه دارد! این یک انقلاب واقعی است که بسیاری از کاربران هنوز از آن بی‌اطلاعند. کارمزدهای اتریوم در سال ۲۰۲۵ با کاهش باورنکردنی ۹۵ درصدی، بازی را کاملا تغییر داد.

اگر شما هم جزو کسانی هستید که با شبکه اتریوم سروکار داشته‌اید یا به خرید اتریوم در این شبکه اقدام کرده‌اید، احتمالا با این کابوس آشنایی دارید: کارمزد گس‌ (Gas Fee) یا همان کارمزد شبکه. 

در این مقاله، به بررسی کامل کارمزد شبکه اتریوم می‌پردازیم و راهکارهای عملی برای کاهش این هزینه‌ها معرفی می‌کنیم. همچنین، کارمزد شبکه اتریوم را با سایر بلاکچین‌های محبوب مقایسه خواهیم کرد تا ببینید آیا واقعا این بلاکچین ارزش استفاده دارد یا نه.

دلیل بالا بودن کارمزد شبکه اتریوم در گذشته

چرا کارمزد شبکه اتریوم در گذشته بالا بود؟ شبکه اتریوم یکی از شلوغ‌ترین و پرکاربردترین بلاکچین‌های دنیاست. با وجود میلیون‌ها کاربر و هزاران برنامه غیرمتمرکز، فضای بلاک محدود و رقابت برای قرارگرفتن در بلاک بعدی شدید بود. نتیجه این شلوغی، کارمزدهایی بود که در زمان‌های اوج می‌توانست به بیش از ۱۰۰ دلار برای یک تراکنش ساده برسد.

بعد از به‌روزرسانی مرج (The Merge) در سال ۲۰۲۲ و انتقال به مکانیزم اثبات سهام (Proof of Stake)، برخی انتظار داشتند که کارمزدها نیز کاهش یابد. اما واقعیت این است که مکانیزم اثبات سهام بیشتر بر امنیت و کارایی انرژی متمرکز بود تا هزینه‌ها. این به‌روزرسانی قرار نبود کارمزد لایه‌ 1 را کاهش دهد یا ظرفیت شبکه را بالا ببرد. به همین دلیل کارمزدها به‌طور مستقیم با مرج کم نشدند.

برای کسانی که قصد خرید اتریوم دارند، درک این کارمزدها ضروری است. چون این احتمال وجود دارد که بخش قابل توجهی از سرمایه‌ شما به جای سرمایه‌گذاری، صرف هزینه‌های تراکنش شود.

اما امروز ۸ اکتبر ۲۰۲۵، طبق آمار Etherscan، متوسط کارمزد گس اتریوم حدود ۰.۳۴ گوی (Gwei) است که معادل حدود ۰.۰۵ تا ۰.۱۵ دلار برای یک تراکنش ساده می‌شود. این یعنی کاهش بیش از ۹۵ درصدی نسبت به سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲!

عوامل تاثیرگذار بر کارمزد شبکه اتریوم

کارمزد شبکه اتریوم یک عدد ثابت نیست و به عوامل مختلفی بستگی دارد. در ادامه عوامل تاثیرگذار بر کارمزد شبکه اتریوم را بررسی می‌کنیم:

• شلوغی شبکه (Network Congestion): هرچه تعداد تراکنش‌های در انتظار بیشتر باشد، کارمزد بالاتر می‌رود. در زمان‌هایی که پروژه‌های NFT محبوب عرضه می‌شوند یا بازار ارزهای دیجیتال شاهد نوسانات شدید است، شبکه اتریوم به شدت شلوغ می‌شود.

• پیچیدگی تراکنش (Transaction Complexity): ارسال ساده اتر (ETH) نیاز به Gas کمتری نسبت به تعامل با قراردادهای هوشمند پیچیده دارد. مثلا، خرید یک توکن در صرافی غیرمتمرکز یا Mint کردن یک NFT می‌تواند چند برابر گران‌تر از یک انتقال ساده باشد.

• قیمت اتریوم: از آنجا که کارمزد به اتر پرداخت می‌شود، وقتی قیمت اتریوم افزایش می‌یابد، ارزش دلاری کارمزد شبکه (Gas Fee) نیز بالا می‌رود، حتی اگر مقدار Gas مصرفی تغییر نکرده باشد.

• نوع تراکنش و اولویت‌بندی: کاربران می‌توانند کارمزد بیشتری پرداخت کنند تا تراکنش‌ آن‌ها سریع‌تر پردازش شود. در واقع، یک سیستم مزایده وجود دارد که در آن کسی که بیشتر بپردازد، در صف جلوتر از دیگران قرار می‌گیرد.

• به‌روزرسانی‌های شبکه: پس از EIP-1559، کارمزد به دو بخش تقسیم شد: Base Fee (که سوزانده می‌شود) و Priority Fee (که به اعتبارسنج‌ها می‌رسد). این تغییر باعث شد کارمزدها قابل پیش‌بینی‌تر شوند اما لزوما ارزان‌تر نشدند.

عوامل تاثیرگذار بر کاهش کارمزد شبکه اتریوم در سال ۲۰۲۵ 

پروتو-دنک شاردینگ (Proto-danksharding): این به‌روزرسانی مهم که در مارس ۲۰۲۴ با ارتقای Dencun فعال شد، فضای بیشتری را برای داده‌های لایه ۲ فراهم کرده و کارمزد این شبکه‌ها را به‌طور چشمگیری کاهش داده است.

رشد شبکه‌های لایه ۲: میلیون‌ها تراکنش از شبکه اصلی به لایه ۲ منتقل شده‌اند که فشار روی شبکه اصلی را کاهش داده است.

بهبود کارایی: بهینه‌سازی‌های مختلف در پروتکل و قراردادهای هوشمند باعث شده کارمزدها پایین‌تر بمانند.a

چگونه کارمزد شبکه اتریوم را کاهش دهیم؟

خبر خوب این است که راه‌هایی برای کاهش هزینه‌های تراکنش وجود دارد:

استفاده از زمان‌های کم‌تراکم: شبکه اتریوم در بعضی ساعات روز و شب آرام‌تر است. الگوی رایج این است که ساعات کم‌ترافیک معمولا آخر هفته‌ها و ساعات غیرکاری در ایالات متحده، کارمزدها پایین‌تر می‌آیند. اما حتما قبل از انجام تراکنش ابزارهایی مثل Ethereum Gas Tracker را برای یافتن بهترین زمان برای انجام تراکنش بررسی کنید.

استفاده از شبکه‌های لایه ۲ (Layer 2): راه‌حل‌هایی مثل Arbitrum ،Optimism ،Polygon zkEVM و Base کارمزدهای بسیار پایین‌تری نسبت به شبکه اصلی اتریوم دارند. این شبکه‌ها تراکنش‌ها را خارج از زنجیره اصلی پردازش می‌کنند و سپس نتیجه را در اتریوم ثبت می‌کنند.

بهینه‌سازی تراکنش‌ها: اگر قرار است چند تراکنش انجام دهید، بهتر است آن‌ها را دسته‌بندی کرده یا از قراردادهای هوشمند بهینه‌شده استفاده کنید. بعضی کیف پول‌ها و پلتفرم‌ها به شما اجازه می‌دهند تنظیمات Gas را به صورت دستی انجام دهید.

استفاده از صرافی‌های متمرکز برای نقل‌وانتقالات کوچک: اگر فقط می‌خواهید به خرید اتریوم در مقیاس کم بپردازید، می‌توانید آن را در صرافی نگه دارید. این کار از پرداخت کارمزد برای هر تراکنش کوچک جلوگیری می‌کند. اما توجه کنید این کار ریسک حضانت (Not your keys, not your coins) دارد و برای مبالغ بالا توصیه نمی‌شود.

پیگیری به‌روزرسانی‌های آینده: بخش مهمی از مسیر مقیاس‌پذیری یعنی (Proto-Danksharding) (EIP-4844) در ۱۳ مارس ۲۰۲۴ با ارتقای Dencun روی شبکه اصلی فعال شد و کارمزد لایه‌ 2 را به‌طور محسوسی کاهش داد؛ دنک‌شاردینگ کامل هنوز در نقشه راه آینده است. این ارتقا فضای بیشتری برای تراکنش‌ها فراهم می‌کند و کارمزدها را به‌طور قابل‌توجهی کاهش خواهد داد.

کارمزد اتریوم در مقایسه با سایر بلاکچین ها

برای درک بهتر وضعیت کارمزد اتریوم، بیایید آن را با سایر بلاکچین‌های محبوب مقایسه کنیم. مبنای این مقایسه مقدار کارمزدها در اکتبر ۲۰۲۵ هستند.

همان‌طور که می‌بینید، اتریوم لایه ۱ با کاهش چشمگیر کارمزدها در سال ۲۰۲۵، اکنون رقابتی‌تر شده است. در حالی که هنوز گران‌تر از برخی رقبا است اما دیگر آن اختلاف عظیم قبلی وجود ندارد. 

اتریوم لایه 2 با کارمزدهای ۰.۰۰۱ تا ۰.۰۵ دلار، اکنون ارزان‌ترین یا در حد رقبای اصلی است، در حالی که همچنان از امنیت اتریوم بهره‌مند است.